DE REPUBLIEK

De Republiek

Cultureel Café De Republiek is gevestigd in een rijksmonument in de vesting Heusden, aan de Hoogstraat op nummer 4. Het gebouw dateert van ongeveer 1600. Eigenaar is Peter Verboven.

Cultureel Café De Republiek is geopend  tijdens culturele activiteiten.

 

 

De naam 'De Republiek' verwijst naar de patriottentijd in Heusden rond 1794. Het pand vervulde toen een belangrijke historische rol.

Een stukje geschiedenis...
Op het einde van de achttiende eeuw was Heusden een zeer sterke garnizoensstad. Er waren 4500 militairen ingekwartierd op een bevolking van niet meer dan 1400 mensen!
Dit grote garnizoen had tot taak de oprukkende Franse legers tegen te houden. Op 9 oktober 1794 viel Den Bosch, de Franse legers verplaatsten zich naar Heusden maar konden de vesting niet innemen. Toen begon het hard te vriezen en geholpen door het ijs namen de Fransen de vesting in na drie dagen beschietingen. Dat was op 12 januari 1795.
De franse legers brachten nieuw elan: vrijheid, gelijkheid en broederschap moest ook hier worden ingevoerd. Heusden was in meerderheid anti-oranje, het was een echt patriottisch nest. Ze hadden in 1787 zelfs een eigen gekozen bestuur geinstalleerd. democratie begon in Heusden!!

De gehate orangistische burgemeester van Heusden, Adam Rauws woonde hier, Hoogstraat 4. De patriotten hadden hem gedwongen op te stappen, maar hij keerde terug toen het Pruisische leger de orangisten kwam helpen.

Die patriotten vluchtten naar Frankrijk. In 1794 kwamen ze terug , met de Franse legers.

Er werd een groot feest aangericht op 26 januari, men droeg een boom met linten door de straten van de Herptse Poort naar het stadhuis. Die linten werden aan het eind vastgehouden door Heusdense meisjes. En ‘s avonds was er groot feest: in het leegstaande huis van Adam Rauws, Hoogstraat 4, tot het licht werd.

Het huis is gebouwd rond 1600. Het heeft een renaissancegevel en een kelder in de vorm van vier kruisbogen. Die kelder is ouder, dat is bijna altijd zo want er werd op de oudere fundamenten driftig verder gebouwd. In dit geval niet zo verstandig: nog tijdens de bouw is het verzakken van de voorgevel begonnen.

De metselaars van de voorgevel pasten het ontwerp onmiddellijk aan, zo lijkt het. Het is een fraaie constructie geworden met een knap hellende gevel, door ankers bijeengehouden. Het centrale anker loopt zelfs tot in de achtergevel.

Op oude verkoopakten staat dat het huis gelegen is naast een spui, een sloot dus. Die werd later gedempt nadat er een gemetseld riool in was gemaakt. Dat ligt er nog, op twee meter diepte maar het bleef kennelijk een zwakke plek in het fundament: het hele huis zakte voorover. Met enige hulp van passerend zwaar verkeer is dat inmiddels 71 centimeter!

De waarschijnlijk eerste bewoners van het pand behoorden tot de familie Bruininx. Snelle rijkdom was mogelijk aan het eind van de 16e eeuw want Heusden was al in 1579 aangesloten bij Willem van Oranje. Die was strateeg genoeg om onmiddellijk te beginnen met het versterken van de vesting Heusden en er een groot garnizoen in te kwartieren. En dat bracht de Heusdenaren veel geld op, vooral als ze in staat waren goede huisvesting te bieden aan de officieren. Bruininxs behoorde zonder twijfel tot de nouveau riche van 1600.